§ 8.
La patro estas bona. - Jen kusxas la cxapelo
de la patro. - Diru al la patro, ke mi estas diligenta. - Mi
amas la patron. - Venu kune kun la patro. - La filo staras apud
la patro. - La mano de Johano estas pura. - Mi konas Johanon.
- Ludoviko, donu al mi panon. - Mi mangxas per la busxo kaj flaras
per la nazo. - Antaux la domo staras arbo. - La patro estas en
la cxambro.
| bona |
bueno, buena
|
| cxapelo |
sombrero |
| diri |
decir |
| ke |
que |
| diligente |
diligentemente |
| ami |
amar |
| veni |
venir |
| kune |
juntos |
| filo |
hijo |
| stari |
estar de pie |
| apud |
junto a |
| pura |
limpio, limpia |
| koni |
conocer |
| pano |
pan |
| mangxi |
comer |
| per |
por medio de |
| busxo |
boca |
| flari |
oler |
| nazo |
nariz |
| antaux |
antes |
| domo |
casa |
| arbo |
árbol |
| cxambro |
habitación |
§ 9.
La birdoj flugas. - La kanto de la birdoj
estas agrabla. - Donu al la birdoj akvon, cxar ili volas trinki.
- La knabo forpelis la birdojn. - Ni vidas per la okuloj kaj
auxdas per la oreloj. - Bonaj infanoj lernas diligente. - Aleksandro
ne volas lerni, kaj tial mi batas Aleksandron. - De la patro
mi ricevis libron, kaj de la frato mi ricevis plumon. - Mi venas
de la avo, kaj mi iras nun al la onklo. - Mi legas libron. -
La patro ne legas libron, sed li skribas leteron.
| flugi |
volar
|
| kanti |
cantar |
| agrabla |
agradable |
| akvo |
agua |
| cxar |
porque |
| ili |
ellos, ellas |
| voli |
querer |
| trinki |
beber |
| knabo |
muchacho |
| for |
lejos |
| peli |
acusiar, arrear |
| ni |
nosotros, nosotras |
| okulo |
ojo |
| auxdi |
oir |
| orelo |
oreja |
| lerni |
aprender |
| tial |
por eso |
| bati |
golpear |
| ricevi |
recibir |
| avo |
abuelo |
| iri |
ir |
| nun |
ahora |
| onklo |
tio |
| legi |
leer |
| sed |
pero |
| li |
él |
| skribi |
escribir |
| letero |
carta |
§ 10.
Papero estas blanka. - Blanka papero kusxas
sur la tablo. - La blanka papero jam ne kusxas sur la tablo. -
Jen estas la kajero de la juna frauxlino. - La patro donis al
mi dolcxan pomon. - Rakontu al mia juna amiko belan historion.
- Mi ne amas obstinajn homojn. - Mi deziras al vi bonan tagon,
sinjoro! - Bonan matenon! - Gxojan feston! (mi deziras al vi).
- Kia gxoja festo! (estas hodiaux). - Sur la cxielo staras la bela
suno. - En la tago ni vidas la helan sunon,, kaj en la nokto
ni vidas la palan lunon kaj la belajn stelojn. - La papero estas
tre blanka, sed la negxo estas pli blanka. - Lakto estas pli nutra,
ol vino. - Mi havas pli fresxan panon, ol vi. - Ne, vi eraras,
sinjoro: via pano estas malpli fresxa, ol mia. - El cxiuj miaj
infanoj Ernesto estas la plej juna. - Mi estas tiel forta, kiel
vi. - El cxiuj siaj fratoj Antono estas la malplej sagxa.
| papero |
papel
|
| blanka |
blanco, blanca |
| kajero |
cuaderno |
| juna |
joven |
| frauxlo |
soltero |
| in |
terminación de las palabras femeninas.
patro: padre
patrino: madre |
| frauxlino |
señorita |
| dolcxa |
dulce |
| rakonti |
narrar, contar |
| mia |
mío, mía |
| amiko |
amigo |
| bela |
bello, bella |
| historio |
historia |
| obstina |
obstinado, obstinada |
| deziri |
desear |
| vi |
tú, usted |
| tago |
usted |
| tago |
día |
| sinjoro |
señor |
| mateno |
mañana (primera parte del día) |
| gxoji |
gozar |
| festi |
festejar |
| kia |
de qué calidad, cómo |
| hodiaux |
hoy |
| en |
en |
| hela |
luminoso, claro |
| nokto |
noche |
| pala |
pálido, pálida |
| luno |
luna |
| stelo |
estrella |
| negxo |
nieve |
| pli |
más |
| lakto |
leche |
| nutri |
nutrir |
| ol |
que (comparativo) |
| vino |
vino |
| havi |
tener |
| fresxa |
fresco, fresca |
| erari |
errar |
| mal |
indica lo contrario;
bona: bueno, buena
malbona: malo, mala; estimi: estimar
malestimi: desestimar |
| el |
de (origen), desde |
| cxiu |
cada uno |
| cxiuj |
todos |
| plej |
el más |
| tiel |
así, de esa manera |
| kiel |
cómo |
| si |
sí (reflexivo) |
| sia |
suyo, suya -del sujeto- |
| sagxa |
sabio, sabia |
§ 11.
La feino.
Unu vidvino havis du filinojn. La pli maljuna
estis tiel simila al la patrino per sia karaktero kaj vizagxo,
ke cxiu, kiu sxin vidis, povis pensi, ke li vidas la patrinon;
ili ambaux estis tiel malagrablaj kaj tiel fieraj, ke oni ne povis
vivi kun ili. La pli juna filino, kiu estis la plena portreto
de sia patro laux sia boneco kaj honesteco, estis krom tio unu
el la plej belaj knabinoj, kiujn oni povis trovi.
feino
|
hada
|
unu
|
uno |
vidvo
|
viudo |
du
|
dos |
| simila |
similar |
| karaktero |
carácter |
| vizagxo |
cara |
| povi |
poder |
| pensi |
pensar |
| ambaux |
ambos, ambas |
| fiera |
orgulloso, orgullosa |
| oni |
uno, se (impersonal) |
| vivi |
vivir |
| plena |
lleno, llena |
| portreto |
retrato |
| laux |
según |
| ec |
indica cualidad; p. ej.
bona: bueno, buena
boneco: bondad;
viro: hombre
vireco:
virilidad;
virino: mujer
virineco: feminidad |
| honesta |
honesto, honesta |
| krom |
además de |
| tio |
eso |
§ 12.
Du homoj povas pli multe fari ol unu. - Mi
havas nur unu busxon, sed mi havas du orelojn. - Li promenas kun
tri hundoj. - Li faaris cxion per la dek fingroj de siaj manoj.
- El sxiaj multaj infanoj unuj estas bonaj kaj aliaj estas malbonaj.
- Kvin kaj sep faras dek du. - Dek kaaj dek faras dudek. - Kvar
kaj dek ok faras dudek du. - Tridek kaj kvardek kvin faras sepdek
kvin. - Mil okcent nauxdek tri. - Li havas dek unu infanojn. -
Sesdek minutoj faras unu horon, kaj unu minuto konsistas el sesdek
sekundoj. - Januaro estas la unua monato de la jaro, Aprilo estas
la kvara, Novembro estas la dek-unua, Decembro estas la dek-dua.
- La dudeka (tago) de Februaro estas la kvindek-unua tago de
la jaro. - La sepan tagon de la semajno Dio elektis, ke gxi estu
pli sankta, ol la ses unuaj tagoj. - Kion Dio kreis en la sesa tago? - Kiun daton ni havas hodiaux? - Hodiaux estas la dudek sepa (tago) de Marto.
- Georgo Vasxington estis naskita la dudek duan de Februaro de
la jaro mil sepcent tridek dua.
| multe |
mucho
|
| fari |
hacer |
| nur |
solamente (adverbio) |
| promeni |
pasear |
| tri |
tres |
| hundo |
perro |
| cxio |
todo |
| dek |
diez |
| fingro |
dedo |
| alia |
otro, otra |
| kvin |
cinco |
| sep |
siete |
| kvar |
cuatro |
| ok |
ocho |
| mil |
mil |
| cent |
cien |
| naux |
nueve |
| ses |
seis |
| minuto |
minuto |
| horo |
hora |
| konsisti |
consistir |
| sekundo |
segundo |
| Januaro |
Enero |
| monato |
mes |
| jaro |
año |
| Aprilo |
Abril |
| Novembro |
Noviembre |
| Decembro |
Diciembre |
| Februaro |
Febrero |
| semajno |
semana |
| Dio |
Dios |
| elekti |
elgir |
| gxi |
el, ella (neutro) |
| sankta |
santo, santa |
| krei |
crear |
| dato |
fecha |
| Marto |
Marzo |
| naski |
engendrar |
| it |
terminación de participio pasado pasivo de los verbos |
§ 13.
La feino (Dauxrigo).
Cxar cxiu amas ordinare personon, kiu estas
simila al li, tial tiu cxi patrino varmege amis sian pli maljunan
filinon, kaj en tiu sama tempo sxi havis teruran malamon kontraux
la pli juna. Sxi devigis sxin mangxi en la kuirejo kaj laboradi
sencxese. Inter aliaj aferoj tiu cxi malfelicxa infano devis du
fojojn en cxiu tago iri cxerpi akvon en tre malproksima loko kaj
alporti domen plenan grandan krucxon.
| dauxri |
durar
|
| ig |
hacer, volver; p. ej.
pura: limpio, limpia
purigi: limpiar;
morti: morir
mortigi:
matar
sidi: estar sentado
sidigi: sentar |
| ordinara |
ordinario, ordinaria |
| persono |
persona |
| tiu |
ese, esa |
cxi
|
indica proximidad; p. ej. tiu: ese, esa
tiu cxi: este, esta;
tie: allí, alla
tie cxi: aquí |
| varma |
caliente |
| eg |
indica aumentativo; p. ej. varma: caliente
varmega: calientísimo;
pordo: puerta
pordego: portón |
| sama |
mismo, misma |
| tempo |
tiempo |
| teruro |
terror |
| kontraux |
contra, frente a |
| devi |
deber |
| kuiri |
cocinar |
| ej |
lugar de una acción;
pregxi: rezar
pregxejo: iglesia;
kuiri: cocinar
kuirejo:
cocina |
| labori |
trabajar |
| ad |
indica duración de una acción; p. ej.
pafo: disparo
pafado: tiroteo |
| sen |
sin |
| cxesi |
cesar |
| inter |
entre |
| afero |
asunto |
| felicxa |
feliz |
| fojo |
vez |
| cxerpi |
sacar, extraer |
| tre |
muy |
| proksima |
cercano, cercana |
| loko |
lugar |
| n |
indica el acusativo y también dirección de movimiento |
| krucxo |
jarra |
|
