Tiu, kiu
ne scias kio estas Esperanto, malfacile scias kio estas Ido.
Ido estas lingvo, Ido estis kreita ekirante el Esperanto, pro
tio sia nomo, (la sufikso id signifas devenante, filo de).
Malgraŭ ke Ido ne estas ĉiam bone ricevata inter la esperantistoj, (Ido ne estis
kreita el tiuj, kiuj parolas Esperanton) Ido pruvas la mirindeco
de Esperanto, ĉar Ido prizorgis ĝiaj principoj
por
krei novan
internacian lingvon. Eĉ Esperanto daŭras montrante sian fortecon,
je 2006 alia grupo aparta de Esperanto, pensas lanĉi alia lingvo
bazata en la principoj de Esperanto, sed uzante alian leksikon
pli monda; dume tiu lingvo estas konata kiel Fasile, pro
facileco.
Kiam oni parolas pri planitaj, plibonigi estas ĝenerale sinonimo de "redukti
aŭ purigi la elementoj kiu ne estas familiaraj al la parolantoj
de lingvoj de okcidentala Europo". Ĉi tiu estas preskaŭ ĉiam
la kazo en la planitaj lingvoj, (ekzemple Ido), kiuj estas derivitaj
direkte de Esperanto.
Tiu, kiu scias paroli Esperanto povas kompreni multe da esprimoj de Ido, eble
pli ol la vortojn kiujn hispanalingvano povas kompreni pri
la Portugala lingvo.
Ido naskiĝis antaŭ preskaŭ 100 jaroj pensante pri estiĝi pli simpla ol Esperanto,
por la okcidenta mondo povas ŝajni pli familia tial ke la verboj
nekonjugaciis finiĝas en ar tiel, kiel multaj da hispanalingvaj verboj, kaj la pluralaj finiĝas en i tiel, kiel okazas en lingvoj, kiel la rumana lingvo, aŭ en la itala
lingvo. Fakte, kiam oni ne scias kio estas Ido, oni povas kredi
ke teksto skribita en Ido, estas skribita en itala lingvo.
Iuj de
la trajtoj de Ido kaj Esperanto estas jena:
|
Esperanto
|
Ido
|
Esperanto posedas plej grandan
numeron da parolantoj kaj estas pli disvastigita. Eo havas
literaturo kaj apogo.
|
Ido havas momento en kiu preskaŭ
oni pensis kvazaŭ mortinta lingvo. Ido havas
literaturo kaj apogo.
|
La alfabeto de Esperanto
havas 28 literoj, iuj literoj estas identaj al la literoj
de la hispana lingvo, aliaj literoj havas malsamajn sonojn.
|
La alfabeto de Ido havas ĉiuj
literoj, kiuj estas en angla klavaro, Ido ne havas signoj
malfacilaj por tajpi en komputilo.
|
Ĉiuj vortoj havas la akcenton
en la antaŭlasta silabo, kompreneble kiam la vortoj ne
estas unusilibaj.
|
La verboj senkonjugaciaj havas
la akcenton en la lasta silabo, ĉiuj la aliaj vortoj havas
akcenton en la antaŭlasta silabo.
|
Havas vortoj kun pluraj konsonantoj
sekvantaj.
|
La vortoj kun konsonantoj
sekvantaj estis ŝanĝitaj.
|
Eo recivis aprobo de Unesko
kiel lingvo, kiu permesas la restado de la loka kulturo.
|
Estas elektita el franca institucio
por adoptado de internacia lingvo.
|
En Esperanto la adjetivoj havas
pluralan tiel, kiel la hispana lingvo.
|
En Ido la adjetivoj ne havas
pluralan tiel, kiel la angla lingvo.
|
|
