บทบาทของครู กับการยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ
***************
การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ จะมีครู-นักเรียนเป็นผู้ดำเนินกิจกรรมการเรียนการสอนร่วมกัน โดยอาศัยสื่อ วัสดุอุปกรณ์ และเครื่องมือการเรียนรู้ที่หลากหลาย เช่น หลักสูตรที่ปรับเปลี่ยนโดยเน้นหลักสูตรท้องถิ่น สื่อการเรียนการสอน ตัวครู ตัวผู้เรียน รวมไปถึงเทคนิควิธีการในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนในรูปแบบต่างๆ ที่มีความเหมาะสมกับเนื้อหาวิชาและสถานการณ์ที่แตกต่างกันออกไป เพื่อที่จะพัฒนาคุณภาพการเรียนการสอน และเพื่อการเรียนรู้ที่แท้จริงของผู้เรียน ให้บรรลุเป้าหมายและวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้
เมื่อระบบและวิธีการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนมีการปรับเปลี่ยน จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่บุคลากรที่เกี่ยวข้องจะต้องปรับเปลี่ยนเพื่อก้าวให้ทันกับความเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งตัวครูผู้สอน จะต้องปรับบทบาทและวิธีการสอนของตน เพื่อเน้นให้ผู้เรียนมีทักษะในการแสวงหาความรู้มากกว่าการเรียนรู้แบบท่องจำ
บทบาทที่ครูควรแสดง
- จัดสภาพการณ์หรือสภาพแวดล้อมทางการเรียนการสอน ด้วยการใช้สื่อหรือเครื่องมือเพื่อเสริมการเรียนรู้ที่หลากหลาย ทั้งนี้ก็เพื่ออำนวยความสะดวกทางการศึกษา โดยเฉพาะห้องเรียนและอุปกรณ์เสริมต่างๆ
- วางแผนในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนสำหรับผู้เรียนแต่ละคน โดยเน้นที่ความสนใจอยากรู้ อยากเรียนของผู้เรียน และควรคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคลเป็นสำคัญ
- พัฒนาตนเอง (Self Development) เพื่อให้มีวิสัยทัศน์ (Vision) ทางการศึกษาที่กว้างไกล ไม่ว่าจะเป็นด้วยการอ่านเพื่อการศึกษา เข้ารับการประชุมอบรมสัมมนา หรือพูดคุยสนทนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเพื่อนร่วมงาน แล้วนำมาปรับประยุกต์ใช้ในการทำกิจกรรมการเรียนการสอนของตน โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับสื่อการสอนที่มีบทบาทต่อการเรียนการสอนยุคใหม่ เช่น
 | Computer ทั้งที่เป็น Hardware และ Software |
| CD-ROM |
| สถานการณ์จำลอง (Simulation) |
| การสาธิตและการทดลอง (Demonstration and Laboratory) |
| และอื่นๆอีกมากมาย ซึ่งครูจะต้องเป็นทั้งผู้ที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ และมีวิจารณญาณในการใช้สื่อเทคโนโลยีทางการศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด เพื่อผลที่จะเกิดกับตัวผู้เรียนโดยตรง |
- เปลี่ยนจากผู้สอนมาเป็นผู้จัดประสบการณ์ในการเรียนรู้ โดยการส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนให้รู้จักการเรียนรู้วิธีที่จะเรียน (Learn How To Learn) โดยเป็นผู้กระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความอยากเรียนรู้เป็นผู้ชี้แนะแหล่งข้อมูล และประสานแหล่งวิทยาการในการเรียนรู้ และเป็นผู้คอยให้คำปรึกษาเมื่อผู้เรียนพบกับปัญหาที่ไม่สามารถแก้ไขได้เอง ในเวลาและโอกาสที่เหมาะสม
- ให้ผู้เรียนได้มีอิสระในการเรียนรู้ทั้งด้านความคิดจิตใจ การแสดงออกในกรอบของความถูกต้อง และให้ผู้เรียนได้ปฏิบัติกิจกรรมที่หลากหลาย เช่น การทำงานร่วมกันเป็นกลุ่ม รู้จักการเก็บรวบรวมข้อมูล สำรวจ สัมภาษณ์ และนำเสนอด้วยการรายงาน อภิปราย อีกทั้งการฝึกปฏิบัติจริงด้วยตนเอง โดยคำนึงถึงเนื้อหาสาระและจุดประสงค์การเรียนรู้เป็นเกณฑ์ นอกจากนั้นก็ยังควรส่งเสริมกระบวนการคิด กระบวนการแก้ไขปัญหา และกระบวนการแสวงหาความรู้ให้กับผู้เรียนในรูปแบบต่างๆ
- ใช้วิธีการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่หลากหลาย ไม่ยึดติดอยู่กับวิธีใดวิธีหนึ่ง เพราะไม่มีวิธีการสอนวิธีเดียววิธีใดที่ดีที่สุดในโลก ดังนั้น จึงควรพิจารณารูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนให้เหมาะสมกับเรื่องราว เนื้อหาสาระการเรียนรู้ และสถานการณ์ที่เหมาะสม
- เป็นผู้ประเมิน (Evaluator) โดยครูและผู้เรียนจะเป็นผู้รับผิดชอบในการสร้างกฎเกณฑ์การประเมินในรูปแบบต่างๆร่วมกัน ทั้งนี้ก็เพื่อความก้าวหน้าของผู้เรียน (Formative Evaluation) และให้ผู้เรียนได้ทราบผลการเรียนรู้ของตนอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ
หากบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาในทุกๆฝ่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่งตัวครูผู้สอนเอง จะได้มีการทบทวนบทบาทของตนในอดีต และนำมาปรับปรุงแก้ไขให้ทันยุค ทันสมัยกับกระแสของความเปลี่ยนแปลงของโลก เชื่อได้ว่าผู้เรียนหรือ " ผลผลิตทางการศึกษา " ที่เกิดขึ้นย่อมจะเป็น " ทรัพยากรมนุษย์ " ที่สมบูรณ์แบบตามความคาดหวังของสังคมได้อย่างแน่นอน