โรงเรียนชุมชนแหลมงอบฯ                            

HOME / ข้อมูลพื้นฐาน /แนะนำสถานศึกษา /แผนการจัดการเรียนรู้ / พูดจาประสาครู / แก่นสารการศึกษา  /ลูกไม้ลายไทย /นานาสาระ /LINKS & สมุดเยี่ยม / กระทู้

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                การศึกษา คือ การพัฒนาและเปลี่ยนแปลงผู้เรียนให้ “ดี” ขึ้น ครูจำเป็นต้องศึกษา ค้นคว้า เพื่อหาแนวทางปฏิบัติที่ดีขึ้น ในการจัดการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับสภาพชีวิตจริงที่มีลักษณะไม่หยุดนิ่ง ดังนั้นครูจะต้องทำการศึกษา เก็บรวบรวมข้อมูล สภาพการเรียนการสอนของตนเองอย่างสม่ำเสมอ การวิจัยในชั้นเรียนเป็นการศึกษาค้นคว้าที่จะสะท้อนตัวครูเอง

และกลุ่มผู้ปฏิบัติงานในสถานการณ์ทางสังคม เพื่อพัฒนาลักษณะที่ชอบธรรมและเหมาะสม เพื่อให้ได้รูปแบบหรือแนวทาง

ในการพัฒนาคุณภาพของการปฏิบัติงานนั้น เพื่อให้สอดคล้องกับภาวะของสังคมและสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องด้วยความร่วมมือ

ของกลุ่มบุคคลต่าง ๆ ที่มีความสนใจร่วมกัน เช่น เพื่อนครู ผู้บริหารโรงเรียน ผู้ปกครอง นักเรียน

                สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ ดำเนินงานตามนโยบายเร่งรัดคุณภาพการศึกษาแห่งชาติ ดำเนินงานตามนโยบายเร่งรัดคุณภาพการศึกษาอย่างต่อเนื่องทุกปีตลอดมา โดยเน้นมาตรการด้านประเมินคุณภาพกำกับนิเทศ

และการบริหาร เพื่อหาจุดเด่นจุดด้อยต่าง ๆ ในการจัดการเรียนการสอนในกลุ่มประสบการณ์ต่าง ๆ ในปี 2536

ได้ประเมินความสามารถทางคณิตศาสตร์ตั้งแต่ระดับชั้น ประถมศึกษาปีที่ 1 – ประถมศึกษาปีที่ 6 เพื่อสนองต่อ

แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม และแผนพัฒนาแห่งชาติระยะที่ 7 (ระหว่างปี 2535 – 2536) ที่เน้นการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์

ในเรื่องการติดต่ออย่างมีเหตุผลและรวดเร็ว โดยได้ศึกษาผลสัมฤทธิ์โดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว เพื่อศึกษากระบวนการคิดและ

การคำนวณจากนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข เพื่อนำผลที่ได้ไปปรับปรุงแก้ไขเปรียบเทียบความก้าวหน้าทางการเรียนการสอน ทั้งเป็นข้อมูลพื้นฐานในการวางแผนพัฒนาการศึกษาของผู้เกี่ยวข้องทางการศึกษา และสามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างเป็นสุข และทันต่อการเปลี่ยนแปลงที่เป็นไปอย่างรวดเร็วในปัจจุบัน

วัตถุประสงค์ของการวิจัย

1. เพื่อศึกษาความก้าวหน้าทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ที่ได้รับการฝึก โดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว
2. เพื่อสร้างแบบฝึกคณิตคิดเร็ว
3. เพื่อหาประสิทธิภาพของแบบฝึกคณิตคิดเร็วที่สร้างขึ้นตามเกณฑ์มาตรฐาน 70/70

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

1. นักเรียนที่ได้รับการฝึกโดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็วมีการพัฒนาในทักษะของการคิดคำนวณมากขึ้น
2. นักเรียนทราบความก้าวหน้าในการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ของตนเอง
3. ครูได้แบบฝึกคณิตคิดเร็วที่มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์มาตรฐาน 70/70
4. ครูผู้สอนในรายวิชาอื่น ๆ ได้แนวทางในการพัฒนาการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับนักเรียนในแต่ละระดับชั้น
1.  

                การจัดการศึกษาของไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันได้ตระหนักถึงความสำคัญของคณิตศาสตร์ เนื่องจากมีบทบาทสำคัญ

ในวงการธุรกิจ อุตสาหกรรม วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีจะอาศัยหลักการทางคณิตศาสตร์ทั้งสิ้น ในชีวิตประจำวันเราจำเป็น

ต้องเกี่ยวข้องกับคณิตศาสตร์อยู่ตลอดเวลา ด้วยเหตุนี้จึงได้มีการจัดการเรียนการสอนในวิชาคณิตศาสตร์ในทุกระดับชั้น

ตั้งแต่ระดับประถมศึกษา ถึง ระดับอุดมศึกษา เพราะวิชาคณิตศาสตร์เป็นรากฐานของวิชาต่าง ๆ ดังที่ ยุพิน พิพิธกุล 2539 : 1 กล่าวว่า “วิชาคณิตศาสตร์เป็นวิชาที่เกี่ยวข้องกับความคิด กระบวนการและเหตุผล คณิตศาสตร์ฝึกให้คนคิดอย่างมีระเบียบและเป็นรากฐาน

ของวิทยาการหลาย ๆ สาขา ความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยี วิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ ฯลฯก็ล้วนแต่อาศัยคณิตศาสตร์ทั้งสิ้น

อรพรรณ ตันบรรจงกล่าวว่า “สิ่งใหม่ ๆ ที่ต้องอาศัยคณิตศาสตร์ไปใช้ ได้ค้นพบในสาขาวิชาต่าง ๆ เช่น ฟิสิกส์ และเคมี ฯลฯ แต่ก็เป็นสิ่งที่น่าพิศวงเป็นอย่างมากที่ได้พบว่ายังมีสาขาวิชาอื่น ๆ อีกที่ได้นำคณิตศาสตร์ เข้าไปใช้ เช่น นักชีววิทยา ได้นำเอา

ทฤษฎีทางคณิตศาสตร์ไปใช้ เพื่อศึกษาเกี่ยวกับ ทฤษฎีการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม” จากที่กล่าวมาจะเห็นว่าคณิตศาสตร์มีความสำคัญ

และมีบทบาทมากศาสตร์หนึ่ง เมื่อพิจารณาถึงจุดประสงค์ของคณิตศาสตร์ในระดับประถมศึกษา มุ่งเน้นในด้านความคิด และการปฏิบัติ

โดยเน้นให้นักเรียนคิดเป็น ทำเป็น และแก้ปัญหาเป็น จากผลการเรียนของนักเรียนในชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข จำนวน 29 คน

มีผลการเรียนโดยเฉลี่ย

                                                เกรด 0                   2                     6.90

                                                เกรด 1                     3                 10.34

                                                เกรด 2                     5                 17.24

                                                เกรด 3                     9                 31.03

                                                เกรด 4                    10                 34.49

จากตารางจะเห็นว่านักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2544 มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์อยู่ในระดับ

ไม่น่าพอใจ

                ยุพิน พิพิธกุล (2539 : 3-7) ได้สรุปปัญหาการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ว่า “ ปัญหาการเรียนคณิตศาสตร์ขึ้นอยู่กับองค์ประกอบต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับตัวของผู้เรียนได้แก่ผู้บริหาร ครู หลักสูตร นักเรียน และสภาพแวดล้อม วิธีการเรียนของนักเรียนบางคน เรียนวิชาคณิตศาสตร์

โดยวิธีการท่องจำ แต่ไม่เข้าใจ นักเรียนบางคนจำสูตร หรือกฎได้แต่ทำโจทย์ไม่ได้ ดังนั้นการเรียนคณิตศาสตร์ นักเรียนควรศึกษาให้เข้าใจ

ทำความเข้าใจตามลำดับขั้นตอน การทำแบบฝึกหัดมาก ๆ จะช่วยให้เข้าใจมากยิ่งขึ้น

จากการเรียนการสอนในห้องเรียน การทำแบบฝึกหัดและการทำแบบทดสอบ นักเรียนหลายคนคิดหาคำตอบได้ค่อนข้างช้า บางคนหาคำตอบไม่ได้ นักเรียนหลายคนใช้เวลาในการทำมากเกินไป สาเหตุประการหนึ่งอาจเนื่องมาจากการขาดทักษะในด้านการคิดคำนวณ นอกจากนี้การจัดกิจกรรมคณิตคิดเร็ว ซึ่งเน้นกิจกรรมทางโรงเรียนชุมชนแหลมงอบฯ จัดให้นักเรียนทุกชั้น ให้ทำแบบฝึกหัดคิดเลขเร็วก่อนเรียนเนื้อหาวิชาวันละ 10 นาที และแต่ละแบบฝึกหัดจะมีจำนวนข้อเท่ากัน แล้วแต่ความยากง่ายของโจทย์ พบว่านักเรียนส่วนใหญ่มีความตั้งใจ ทำแบบฝึกหัดอยู่ในเกณฑ์ดี

                จากที่กล่าวมาข้างต้นทำให้ผู้วิจัยมีความสนใจที่จะศึกษาการใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว เพื่อศึกษาความก้าวหน้าทางการเรียนคณิตศาสตร์ของนักเรียนที่ได้รับการฝึกโดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็วที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นและเพื่อเน้นแนวทาง

ในการสร้างแบบฝึกที่มีประสิทธิภาพ อันจะนำไปใช้ให้เป็นประโยชน์ในการจัดการเรียนการสอนเพื่อช่วยให

นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ดีขึ้น มีการพัฒนาทางความคิดและความชำนาญในทักษะด้านคณิตศาสตร์

การวิจัยได้ดำเนินไปตามขั้นตอนและมีสิ่งเกี่ยวข้อง ดังต่อไปนี้

ขอบเขตของการวิจัย

1. กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข จำนวน 29 คน ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2544 โรงเรียนชุมชนแหลมงอบฯ
2. แบบฝึกคณิตคิดเร็ว และแบบทดสอบที่สร้างขึ้นเน้นการฝึกทักษะด้านคณิตศาสตร์ ได้แก่ การบวก การลบ การคูณ การหาร
3. ตัวแปรที่ศึกษา ได้แก่
1. ตัวแปรอิสระ ได้แก่ แบบฝึกคณิตคิดเร็ว
2. ตัวแปรตาม ได้แก่ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ของกลุ่มตัวอย่างที่ได้รับการฝึก โดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว

สมมติฐานของการวิจัย

นักเรียนที่ได้รับการฝึกโดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็วมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงกว่าก่อนฝึก

วิธีดำเนินการวิจัย

                กลุ่มประชากร

กลุ่มประชากร คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2544 โรงเรียนชุมชนแหลมงอบฯ จำนวน 29 คน

                กลุ่มตัวอย่าง

กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2544 โรงเรียนชุมชนแหลมงอบฯ จำนวน 29 คน

เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย

1. แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน
2. แบบฝึกคณิตคิดเร็ว

การเก็บรวบรวมข้อมูล

                การเก็บรวบรวมข้อมูลในการวิจัยครั้งนี้ทำตั้งแต่ เดือนกุมภาพันธ์ ถึง เดือนมีนาคม ใช้เวลาก่อนสอน 10 นาที โดยมีขั้นตอนดังนี้

1. นำแบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่สร้างขึ้นและผ่านเกณฑ์การวิเคราะห์ไปทดสอบก่อนการฝึกกับนักเรียนกลุ่มตัวอย่าง โดยใช้เวลาในคาบเรียนวิชาคณิตศาสตร์ก่อนเรียนเนื้อหาวิชา เป็นเวลา 10 นาที ให้นักเรียนใช้กระดาษทดได้ และผู้ฝึกเปลี่ยนกันตรวจให้คะแนน
2. ดำเนินการฝึกทักษะโดยให้นักเรียนทำแบบฝึกหัดคณิตคิดเร็วชุดที่ 1 ครั้งที่ 1 ใช้เวลา 10 นาที ในคาบเรียนวิชาคณิตศาสตร์ก่อนเรียนเสื้อหาวิชาวันละ 10 นาที นักเรียนทำโดยใช้กระดาษทดได้ ผู้วิจัยบอกเวลาที่นักเรียนใช้ในการทำแบบฝึกฝึก หลังจากนักเรียนทุกคนทำเสร็จหมดเวลา 10 นาที ให้นักเรียนแลกเปลี่ยนกับเพื่อนเพื่อตรวจคำตอบพร้อม ๆ กัน โดยผู้วิจัยเป็นผู้เฉลยพร้อมทั้งแนะนำวิธีคิดและเทคนิคการคิดเร็ว นักเรียนรวมคะแนนแล้วเปลี่ยนคืนเจ้าของแบบฝึกเพื่อรับทราบคะแนนของตนเองพร้อมทั้งทราบข้อผิด และตรวจดุคำตอบที่ถูกต้อง จากนั้นเก็บรวบรวมแบบฝึกส่งคืนให้ผู้วิจัย เพื่อนำไปบันทึก แล้วหาคะแนนโดยเฉลี่ยของแบบฝึกแต่ละชุด หลังจากทำแบบฝึกแล้ว ในแต่ละวันก่อนจบในคาบจะทำแบบฝึกอีกครั้งเป็นครั้งที่ 2 ทุกชุดจนครบ 9 ชุด

หลังจากนั้นผู้วิจัยให้นักเรียนทำแบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนอีกครั้ง เป็นเวลา 10 นาที ผู้วิจัยตรวจแล้วให้คะแนน และเปรียบเทียบคะแนนก่อนการฝึกและหลังการฝึก

3. นำคะแนนที่ได้จากการทดสอบก่อนการฝึกและหลังการฝึกมาเปรียบเทียบเพื่อหาความก้าวหน้า
4.  

                ในการวิจัยเพื่อพัฒนาความก้าวหน้าทางการเรียน วิชาคณิตศาสตร์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข โดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว ขอเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูลดังนี้

ตารางแสดงค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานของคะแนนจากแบบฝึกคณิตคิดเร็วชุดที่ 1 ถึง ชุดที่ 9 ครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2

ตารางที่ 1 ผลของการหาประสิทธิภาพของแบบฝึกจากคะแนนที่ได้จากการฝึกของกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 29 คน

จากตารางที่ 1 พบว่าประสิทธิภาพของแบบฝึกจากคะแนนที่ได้จากแบบฝึกในครั้งที่ 1 ได้ร้อยละ 72.14 ในครั้งที่ 2 ได้เท่ากับร้อยละ 98.90

ตารางที่ 2 ผลของการหาประสิทธิภาพของแบบฝึกจากคะแนนผลสัมฤทธิ์หลังการฝึกของกลุ่มตัวอย่าง 29 คน

                แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์มีคะแนนเต็ม 20 คะแนน จากตารางที่ 2 พบว่า ประสิทธิภาพของแบบฝึก จากคะแนนผลสัมฤทธิ์หลังการฝึกเท่ากับร้อย 88.62 จะเห็นว่าตารางที่ 1 และตารางที่ 2 ผลของการหาประสิทธิภาพของแบบฝึก ซึ่งได้จากการทำแบบฝึกกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังการฝึกเท่ากับร้อยละ 98.90 และ 88.62 ตามลำดับนั่นคือ ประสิทธิภาพของแบบฝึกมีค่าเท่ากับ 98.90/88.62

ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนการฝึกและหลังการฝึกโดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว ปรากฏผลดังตารางต่อไปนี้

ตารางที่ 3 เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนโดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว ของกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 29 คน ก่อนการฝึกและหลังการฝึก

                จากตารางจะพบว่าค่าเฉลี่ยของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนโดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข

จำนวน 29 คน จากการทดสอบหลังเรียนมีค่าเฉลี่ยสูงกว่าก่อนเรียน

วัตถุประสงค์ของการวิจัย

                การทำการวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพัฒนาความก้าวหน้าทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ของนักเรียนที่

ได้รับการฝึก โดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข.

วิธีดำเนินการวิจัย

1. กลุ่มตัวอย่าง ที่ใช้ในการดำเนินการวิจัยครั้งนี้ คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข โรงเรียนชุมชนแหลมงอบฯ อ.แหลมงอบ จังหวัดตราด ปีการศึกษา 2544 จำนวน 29 คน
2. เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย
1. แบบฝึกคณิตคิดเร็ว
2. แบบทดสอบที่สร้างขึ้นเพื่อเน้นการฝึกทักษะด้านคณิตศาสตร์ ได้แก่ การบวก การลบ การคูณ การหาร
3. แผนการสอน
3. วิธีการวิจัยและเก็บข้อมูล ผู้ทำการวิจัยได้ดำเนินการโดยนำแบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ที่สร้างขึ้นและผ่านเกณฑ์การวิเคราห์ไปทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน
4. ดำเนินการฝึกทักษะโดยให้นักเรียนทำแบบฝึกคณิตคิดเร็ว ชุดที่ 1 ครั้งที่ 1 จนถึงชุดที่ 9 โดยให้ทำทุกวันวันละ 10 นาทีในคาบก่อนเรียนวิชาคณิตศาสตร์ เมื่อทำเสร็จจะเปลี่ยนกันตรวจเพื่อทราบคะแนนของตนเอง ก่อนหมดชั่วโมงหลังจากสอนคณิตศาสตร์ จะให้ทำแบบฝึกคณิตคิดเร็วอีกครั้งในชุดเดิม เปลี่ยนกันตรวจเพื่อดูคะแนนนำมาเปรียบเทียบกับครั้งที่ 1

เมื่อทำแบบฝึกคณิตคิดเร็วครบทั้ง 9 ชุดแล้ว ผู้วิจัยจะให้นักเรียนทำ

แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนอีกครั้งเป็นเวลา 10 นาที ผู้วิจัยตรวจแล้ว

ให้คะแนนเปรียบเทียบคะแนนก่อนการฝึกและหลังการฝึก

5. นำคะแนนที่ได้จากการทดสอบก่อนการฝึกและหลังการฝึกมาเปรียบเทียบหาความก้าวหน้า

การวิเคราะห์ข้อมูล

                ผู้วิจัยได้ทำการวิเคราห์หาข้อมูลค่าเฉลี่ยร้อยละ ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานจากคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง การพัฒนาความก้าวหน้าทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข. โดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว และแบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เพื่อพัฒนาความก้าวหน้าทั้งคะแนนทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน

สรุปผลการวิจัย

                การศึกษาและเปรียบเทียบการพัฒนาความก้าวหน้าทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข. โดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็วและแบบทดสอบสัมฤทธิ์ทางการเรียน ผลปรากฏว่า ค่าเฉลี่ยของคะแนน มีความก้าวหน้า ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์หลังเรียน โดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็วและแบบทดสอบสัมฤทธิ์ทางการเรียน มากกว่าค่าเฉลี่ยการทำแบบฝึกคณิตคิดเร็วและแบบทดสอบสัมฤทธิ์ทางการเรียน จากการทำแบบทดสอบก่อนเรียน

อภิปรายผลการวิจัย

                ผลจากการศึกษาและเปรียบเทียบการพัฒนาความก้าวหน้าทางการเรียน วิชาคณิตศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ข. โดยใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว และแบบทอสอบสัมฤทธิ์ทางการเรียน ปรากฎว่าผลสัมฤทธิ์และความก้าวหน้า ในการเรียน วิชาคณิตศาสตร์หลังเรียนจะมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงกว่าผลสัมฤทธิ์ก่อนเรียน เพราะผู้เรียนเกิดทักษะและความชำนาญ อันมีผลจากแรงจูงใจและความสนุกสนานในการร่วมกิจกรรมด้วยตนเอง มีการคิดและแก้ปัญหาด้วยตนเอง

ข้อเสนอแนะ

1. การสร้างแบบฝึกหรือแบบฝึกหัด ต้องไม่ยากหรือง่ายเกินไป ควรมีข้อยากบ้างเพื่อท้าทายความคิด
2. ควรสร้างแบบฝึกนักเรียนเป็นรายบุคคลเพราะนักเรียนมีความรู้แตกต่างกัน
3. จากการใช้แบบฝึกคณิตคิดเร็ว นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังการฝึกสูงกว่าก่อนฝึก ดังนั้นควรมีการฝึกเพื่อสร้างทักษะในวิชาอื่น ๆ

นันทิพา กงวิไล     การวิจัยในชั้นเรียน : การศึกษาความก้าวหน้าทางการเรียนวิชา

                              คณิตศาสตร์ โรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร

ชาตรี สำราญ วิจัยในชั้นเรียน : รายงานผลการพัฒนาทักษะความคิด – เขียน โดยวิธี

                              การสอบถามตามสภาพความเป็นจริง กรุงเทพมหานคร มูลนิธีสดศรี สฤษดิ์วงษ์ , 2544