Mehtap Projesi

"KÜRESELLESMENIN INSANILESTIRILMESI" KAVRAMINI ÖGRENMEK (Bir Proje)

1.3. KÜRESELLESME SÜRECINDE ETKILI PARAMETRELER

Bir degisim süreci olarak küresellesmenin dünya ticaretinde ve finansal akislarda ne derecede artisa sebep oldugu; demografik yapida süreç dahilinde meydana gelen degisimler, küresellesmeyi hizlandiran bir güç olarak teknoloji ve III. Dünya ülkelerinin süreçte geldigi nokta asagida sayisal degerlerle verilmistir.

1.3.1. Ticaret

Son 50 yil içinde dünya ekonomisi tahmin edilemeyen bir büyüme göstermistir. 1950-2000 yillari arasi toplam GSH 6 kati kadar artarken, kisi basina düsen ortalama gelir ise 3 katina çikmistir. Ayni zaman içinde uluslararasi ticaret de 14 kat artmistir. Örnegin 1950 yilinda toplam gelirin %6’sini olusturan uluslararasi ticaret, 1998 yilinda %14’ünü olusturmaya baslamistir. Asagidaki sekillerde ( sekil 1- sekil 2) 1950-1998 tarihleri arasi Dünya Toplam Ihracati ve Gayri Safi Toplam Ürün artislari grafik olarak verilmistir.

Ticaret orani, anlamli bir kriter olmasina ragmen, gelismenin tek göstergesi degildir. Küresellesme çaginda gelisme göstergesi olarak diger faktörleri de ele almak gerekmektedir.

Sekil 1: 1950-1998 Tarihleri Arasi Dünya Toplam Ihracati Artisi

Kaynak: Benjamin Holt, Vital Signs, Worldwatch Institute, July 1999 : http://www.globalpolicy.org/globaliz/charts/wrldtrd2.htm

Sekil 2: 1950-1998 Tarihleri Arasi Gayri Safi Toplam Ürün Artisi

Kaynak: Benjamin Holt, Vital Signs, Worldwatch Institute, July 1999 : http://www.globalpolicy.org/globaliz/charts/wrldtrd2.htm

1.3.2. Finansal Akislar

1999 yilinda $1500 milyar miktarinda para el degistirmistir. Finansal akislardaki degisiminin bir diger göstergesi ise yapilan yabanci yatirimlardir. Nitekim, 1998 yilindaki toplam yabanci yatirim 1997 yilina oranla %39 ($644 milyar) artmistir.

1.3.3. Demografik Yapi

1950 yilinda 1.6 milyar olan dünya toplam nüfusu 2000 yilinda 6 milyara çikmistir. Birlesmis Milletlerin 2025 yili senaryosuna göre, dünya nüfusu 38% artacak, nüfus daha çok gelismekte olan ülkelerde yogunlasacak ve nüfusun 90%’nini sehir nüfusu olusturacaktir. Demografik yapidaki degisimin en temel sebeplerinden biri göçlerdir.Sekil-3’de 1995-2000 yillari arasindaki göç akislari, Sekil-4’de ise bu akislar sonucu ülkelerin nüfus tablosu verilmistir. Tahmin sonuçlarindan da görüldügü gibi, sehir yapilari dogal kaynaklarin kitligi ve artan tüketim gibi nedenlerden dolayi degismektedir.

Sekil 3: 1995-2000 Tarihleri Arasi Bölgelere Göre Net Ortalama Göçmen Akisi

Kaynak: HALE Tom, UN Population Division, July 2003: http://www.globalpolicy.org/globaliz/charts/mignet.htm

1.3.4. Bilgi Devrimi

Birlesmis Milletlerin Gelisme Programi Insan Kaynaklari Raporu’na göre, internete bagli bilgisayar sayisi 1988’de 100.000 iken, 1998’de 36 milyona çikti. 2002 yilinda dünya nüfusunun %9’undan fazlasi internet kullanmistir(Bkz. Sekil-6). Sekil-5’te 1995-2000 yillari arasi her bölge için internet kullanim artis oranlari verilmistir.
Insanlar artik bilgi devrimi sayesinde bilgiye daha hizli ve kolay ulasmaktadirlar. Ancak bu teknoloji daha çok sehir merkezi nüfusu ve ekonomik gücü olanlar tarafindan kullanilmaktadir.

Sekil 4: 2000 Yili Ülkenin Aldigi Göçmen Nüfusunun Ülke Nüfusuna Orani

Kaynak: HALE Tom, UN Population Division July 2003: http://www.globalpolicy.org/globaliz/charts/migpercount.htm

Bilgi devriminin bir diger etkisi ise insanlarin etkilesimi ve bilgi paylasimini güçlendirmesidir. Bu etkilesim ve bilgi paylasimi sayesinde insanlarda “öteki” bilinci gelismis ve müdahale mekanizmalari olarak sivil toplum kuruluslari olusturulmustur.
Küresel çagda bilgiye ulasmak ne kadar önemliyse dogru bilgiye ulasmak da o kadar önemlidir. Bu noktada, medyanin toplum farkindaligini arttirmadaki önemli rolü ortaya çikmaktadir.

Sekil 5: 1995-2000 Yillari Arasi Internet Kullanicisi Artis Oranlari

Kaynak: http://www.globalpolicy.org/globaliz/charts/internet.htm

Sekil 6: Toplam Internet Kullanicisi Sayisi- Dünya Nüfusu Oraninin Yillara Göre Artisi

Kaynak: http://www.globalpolicy.org/globaliz/charts/internet.htm

1.3.5. III. Dünya Ülkeleri

1989 Soguk Savasin bitmesi ve özellestirmelerin baslamasi ile birlikte, küresel ticaret organizasyonlari için sinirlar daha geçirgen hale gelmeye baslamistir. III. dünya ülkeleri için artik ekonomik durumlari tek problem olmaktan çikmis, bu ülkelerin ekonomilerinin yaninda kültürel varliklarini korumalari da önem kazanmistir. Üçüncü ve birinci dünya ülkeleri arasindaki gelir farki 1960 yilinda 1/30 oranindayken, 1997’de 1/74’e çikmistir.
Ayni dönemde, küresel isbirligi sonucu, toplam okur yazarlik orani %64’ten %78’e yükselmis, ayrica saglikli içme suyuna ulasma orani %40’tan %72’ye çikmistir.

Önceki Sayfa

------------------------------

Sonraki Sayfa

*Not:Mehtap Projesi 'nin 22-26. sayfalarini içermektedir.