|
STATUT VIALIKAHA 1588
|
||
|
|
||
|
|
||
|
RAŹDZEŁ TRECI. Ab šlachieckich
volnaściach
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
Ab sprečkach
ziamielnych Prytym, taksama, sprečkam zabiahajučy, jakija spamiž majontkami j abšarami stanaŭ duchovych i stanaŭ svieckich časta dziejacca, dy z taho da zašłaściaŭ i niespakoju niamałaha dachodzić, i na čas budučy toje spamiž imi ŭraŭnavažvajučy, pastanoŭvajem: pakolki ž asoby stanu duchovaha dobruju j peŭnuju ŭ pravie hramadzkim majuć daśviedčanaść, to ŭ naležnym sudzie ziamlackim ź ludźmi stanu śvieckaha kaniečnuju j nieadkładnuju sabie spraviadlivaść (daloka jaje nie šukajučy) zaŭždy atrymoŭvać mohuć. Dy z Nas, taksama, Haspadara, najaŭniejšy prykład u tym im jość padadzieny, što My, pavodle prava hramadzkaha cieraz uradnikaŭ Našych i cieraz Nas, tamu haspadarstvu VKŁ prysiahnuŭšyja, tam, dzie jdzie havorka pra abšary j rečy ziamielnyja, sa ŭsimi roŭnyja dy adnolkavamu tamu ž pravu hramadzkamu padlahajem. Tady tym ža čynam usie źvierchniki, biskupovie dy inšyja asoby stanu duchovaha (jakim-kolviek mianom nazyvanyja), vałodajučyja majontkami śvieckimi, pravu hramadzkamu j słužbie ziamlackaje vajskovaje padlehłyja (budź kuplonymi, pieradadzienymi ŭ zakład i jakim-kolviek čynam cieraz ich dy prodkaŭ ichnych nabytymi), na abšarach ziamielnych tych takovych majontkaŭ svaich dzie by kamu ź ludziej supolnaści šlachieckaje dy inšych śvieckich stanaŭ cieraz zabrańnie ziamli, parušeńnie j pieraarańnie miežaŭ i cieraz inšyja rečy ziamielnyja kryŭdy jakija sadziejali, tady pavinnyja buduć im uspraviadlacca j razbor spamiž saboju j majontkami abo abšarami svaimi adnolkavym sposabam i čynam praŭnym pryjmavać u sudzie ziamlackim i padkamorskim. I tam dalej pastupoŭvajučy, jak Statut prava hramadzkaha hetaha Vialikaha Kniastva Litoŭskaha nastaŭlaje i zahadvaje. Ale, jakija by majontki duchovyja byli z fundacyi j z achviaravańnia prodkaŭ Našych i Našaha, Haspadarskaha, i słužbie ziamlackaje vajskovaje pierad tym nikoli nie byli padlehłymi, dy z takovych by kryŭdy jakija z-za abšaraŭ ziamielnych dziejalisia, tady pakryŭdžany maje prava ab tym źviartacca da Nas, Haspadara, jak da achviaravalnika źvierchniaha. I listy Našyja Kamisarskija atrymaŭšy, spraviadlivaść sabie davodzić pavinny pierad kamisarami Našymi, jakija ŭ dokazach i va ŭsich učynkach praŭnych pavodle hetaha Statutu zachoŭvacca musiać. A što datyčyć majontkaŭ, jakija ad kniazioŭ, panoŭ i ziamian-šlachty kaściołu jość achviaravanyja, u jakich, kali by, taksama, z-za abšaraŭ abo miežaŭ z majontkami šlachieckimi sprečki jakija dziejalisia, tady pakryŭdžany volny budzie źvierchniku takovaha majontku duchovaha cieraz prava ziamlackaje paviatovaje (da jakoha majontak padlahaje) čynam praŭnym, u hetym Statucie apisanym, spraviadlivaść svaju davodzić. A ŭrad ziamlacki pavinny tuju spravu na sud padkamorski adasłać, a padkamory paŭnamocnym budzie da henaha źvierchnika takovaha majontku duchovaha (ad šlachciča atrymanaha), taksama j da taho šlachciča – achviaravalnika – pozvy svaje vydać, jakimi pakryŭdžany vyklikać ich i cieraz termin, za imi pakinuty, spraviadlivaść svaju toj duchovaj asobie i, taksama, tamu samamu šlachciču achviaravalniku davodzić moža. A daŭnaść ziamlackaja dla sprečak spamiž majontkami kaścielnymi j šlachieckimi takoju musić być, jak dla sprečak spamiž dabrotami Našymi j kaścielnymi daŭnaść ziamlackaja zachavanaju być pavinna.
|
|
|
||||
|
|
||||
|
|