De Omgeving Trutnov

In het schilderachtige dal van de rivier de Upa en op de aangrenzende heuvels, aan de voet van het Reuzengebergte, dat rijkelijk begroeid is met bossen, en aan de horizon wordt omsloten door de bergkammen van het Reuzengebergte en de 1602 meter hoge Snezka berg, strekt zich op een hoogte van 427 m boven NAP de districts-stad Trutnov uit, met 33.000 inwoners.

Het wapen van Trutnov herinnert ons aan de legende die verteld werd, over hoe ooit de stad werd gesticht. Het toont een zilveren poort op een blauw schild met twee zilveren torens. De daartussen vliegende zwarte raaf met een gouden zegelring in de snavel en met de groen gekleurde draak voor de poort, symboliseren de macht van de duisternis en de schatten die het Reuzengebergte verbergt.

Wanneer en hoe kwam de beroemde draak naar Trutnov? (oorspronkelijk was het een krokodil, echter, de voorvaderen hebben er met hun fantasie een verschrikkelijke draak van gemaakt). Waarschijnlijk hebben kruisvaarders, een middeleeuwse bewoner van Trutnov of de leden van een kerkorde uit Jerusalem dit dier meegebracht. Zij hebben samen met de Moraviërs van het geslacht Svabenice de landerijen van Trutnov gekoloniseerd.

Het ontstaan van Trutnov wordt in onmiddelijk verband gebracht met de rivier de Upa, die van vitaal belang was voor de stad. Water en wegen voerden naar het dal, naar de raderen van de watermolens. Er werden vier watermolens door aangedreven, een papierfabriek en een waterkrachtcentrale. Lang geleden gaf de rivier zijn naam aan de Slavische nederzetting, die in de 12de eeuw ontstond. Later hebben kolonisten uit het naburige Silezie, tijdens het bewind van de Premysl familie, de stad de naam "Trautenau" - "knus plekje aan de Au" gegeven.

De eerste geschreven dokumenten over de stad stammen uit het jaar 1260 in de oorkonde van Ägydius van Schwabenitz en in de oorkonde van de Praagse bisschop Johannes, waarin de stad genoemd werd als tweede Upa nederzetting naast de al eerder ontstane eerste Upa nederzetting op de plaats van wat tegenwoordig het dorp Horni Staré Mesto (Ober-Altstadt) genoemd wordt. De naam "Trautnaw" verschijnt voor het eerst in de oorkonde van Wenzel de Tweede in het jaar 1301. Vanaf het einde van de 14de eeuw is Trutnov de lievelingsstad van de Tsjechische koningen geworden.

De stadsmuren van het kleine gedeelte die voornamelijk in de Vodni ulice (Watersteeg) en in de Na struze straat (waterradstraat) te vinden zijn, hebben vanaf de 14de tot de 19de eeuw de binnenstad ommuurd. Tegenwoordig herinneren zij slechts nog aan de stenen kracht en de trots van de toenmalige middeleeuwse stad, die in haar geschiedenis slechts enkele malen door vijanden veroverd werd.

Middelpunt in de geschiedenis van Trutnov was het marktplein met een oppervlakte van 98 x 82 meter, waarbij op elk van de hoeken twee straten uitkwamen. Die straten kwamen in het oosten bij de Neder Poort- en in het westen bij de Boven Poort tesamen. Vanuit het centrum van het plein liep naar het noorden de Horska ulice (Bergweg). Over deze weg boog zich de Midden Poort, op de plek waar tegenwoordig het postkantoor is.

Een eigenaardigheid van de Boven Poort van Trutnov in de 16de eeuw waren de twee bierklokken. Het luiden der klokken betekende dat men in de kroegen afscheid moest nemen van zijn glaasje bier. Als iemand niet gehoorzaamde, dan kreeg hij een straf, zoals een jaar lang het verbod een kroeg in te gaan.

De kroegen van Trutnov (in 1900 werden er 76 genoemd) werden rijkelijk van bier voorzien door twee plaatselijke bierbrouwerijen. Een van de twee stamt uit 1582, staat in de Horska ulice en brouwt heden nog steeds bier.

Wat bijzonder opvalt op het Krakonosovo namesti plein, is de 11 meter hoge baroque zuil van de heilige Drievuldigheid uit het jaar 1704, met Tsjechische, Duitse en Latijnse opschriften. Een cryptogram in de latijnse taal - de grote latijnse hoofdletters moet men als romeinse cijfers lezen - toont het jaartal van oprichting. Rondom de zuil, die op de plaats staat waar destijds terechtstellingen plaatsvonden, vinden we delen van de oorspronkelijke bestrating, zogenaamde kinderhoofdjes, waarvan de stenen uit de bedding van de Upa rivier komen.

Tot de baroque monumenten van Trutnov die behouden zijn gebleven, behoren ook het standbeeld van de heilige Johannes van Nepomuk en het standbeeld van de Heilige Familie, uit het begin van de 18de eeuw. Ze zijn gemaakt in de ateliers van de gebroeders Pacak (Patzak), die leerlingen van de beroemde Mathias Braun waren.

De trots van het plein is de fontein, waarop heerser van het Reuzengebergte (de reus Krakonos) staat, en die vanhier over de stad uitkijkt. Het is de stad die sinds 1892 de poort vormt tot zijn geboortegrond, het Reuzengebergte. Daarvoor had hier honderd jaar lang de Drakenbron met het beroemde monster gestaan.

Het oude stadhuis heeft een nieuw-gotische aanblik gekregen, nadat een brand in 1861 de gehele binnenstad deed afbranden. Slechts 18 huizen bleven gespaard. Hoe het er in de 16de eeuw heeft uitgezien, kunnen we zien op de tekeningen die op de achterkant van het gebouw zijn aangebracht, en die in de 80-er jaren gerestaureerd werden. Het is gebouwd door de Italiaanse bouwmeester Valmadi.

Een architectonisch zeer waardevol gebouw is het Haas Paleis uit het jaar 1885, dat tegenover het stadhuis staat. Het behoorde tot een van de representatieve verblijven van een rijke familie. Tegenwoordig is er de basis school voor volkskunst in gevestigd.

Het plein met zijn mooie gerestaureerde huizen, in diverse bouwstijlen, herinnert ons aan de vele gebeurtenissen die in de stad plaatsvonden. In 1775 borrelde het van de opstandige vakbondsmensen, in het jaar van de revolutie van 1884 kwamen 160 leden van de Nationale Garde bijeen onder leiding van Uffo Horn om hulp te bieden aan de gevechten in Praag. Tijdens de oorlog tussen Pruisen en Oostenrijk in het jaar 1866 was het plein het toneel van een bloedig gevecht. Een gedenksteen met de datum 27 juni 1866, die in de zuidwest hoek van het olein ingemetseld is, toont de plaats waar burgemeester Roth en achttien burgers wegens vermeend verraad en het deelnemen aan de moordpartijen in de stad, als gijzelaars werden meegenomen naar de Pruisische vesting in Hlohov.

Tot de bezienswaardigheden van Trutnov behoren ook de kerken. De oudste kerk is de Sint Wencelas kerk in Horni Staré Mesto, die reeds in 1313 vermeld werd. Het meest waardevolle relikwie is een houten renaissance epitaph uit 1606, die de uitgebreide familie van koning Nuss van Trutnov voorstelt.

De Maagd Maria's Geboorte kerk is een laat-baroque kerk uit het jaar 1782, een werk van Leopold Niederöcker, die van Wenen naar Trutnov verhuist is. Het hoogaltaar wordt versierd door een schilderij met een voorstelling van de geboorte van de Maagd Maria, geschilderd door J. Q. Jahn in het jaar 1784.

Een nieuw-gotisch bouwwerk uit onze tijd is de Sint Peter en Sint Paul kerk in Porici uit het jaar 1903. Deze evangelische kerk in nieuw-gotische bouwstijl uit het jaar 1900 aan de Upicka straat (vroeger ookwel Rognitzer straat) is in het jaar 1980 gerestaureerd, en omgebouwd tot de Bohuslav Martinu concertzaal.

Een groot deel van de geschiedenis van de stad ligt verborgen op het kerkhof, dat dateert uit het jaar 1875. Op de buitenmuren van de Heilige Kruis Kapel, die in neo-romaanse stijl gebouwd werd, zijn enige oude grafstenen aangebracht, afkomstig van het kerkhof en uit de kerk.

Een zeer waardevol en kunstzinnig standbeeld op het kerkhof zijn de smeedijzeren hekwerken bij de graven van vroegere fabrikanten. Zij stellen zeldzame draken- en vogelfiguren, bloemen ornamenten en plastieken voor, evenals Engelen, de Maagd Maria en Christus. Op het kerkhof rusten ook de dichter Uffo Horn en Wilhelm Kiesewetter, die zich vroeger ingezet hebben voor de arbeiders van Trutnov. We zien hier ook de graven van 334 ereburgers van de stad, die in de Eerste Wereldoorlog omgekomen zijn. Deze graven zijn door de beeldhouwer Emil Schwantner ontworpen. Verder zien we een graf voor de Tsjecho-Slowaakse slodaten, een grafsteen voor de omgekomen Joodse vrouwen in het koncentratiekamp van Porici en een gedenksteen voor de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.

Deze oorlog was het tragische hoogtepunt van een gekompliceerde ontwikkeling in de 20-er en 30-er jaren van deze eeuw en had tot gevolg dat de bewoners van Trutnov inmense materiele en morele schade opliepen. Men probeert deze schade te herstellen in de periode na November 1989.