หน้าหลัก   แผนผัง   ประวัติ   สิ่งสำคัญภายในวัด   พระแก้วมรกต   แฟ้มภาพ   รวมเว็บ   สมุดเยี่ยม  
 
Language eng
 
พระระเบียง
 
          โดยทั่วไปพระระเบียง มักจะสร้างขึ้นล้อมรอบพระสถูป เจดีย์ พระอุโบสถ หรือพระวิหาร ใช้เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูป และเดินประทักษิณ แต่สำหรับวัดพระศรีรัตนศาสดาราม พระระเบียง เป็นอาคารที่สร้างขึ้นโอบล้อม อาคารทุกหลัง ในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ให้แยกจากเขตพระราชฐาน ของพระบรมมหาราชวัง ยกเว้นแต่พระปรางค์ ๖ องค์ด้านทิศตะวันออกเท่านั้น

          สันนิษฐานว่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดเกล้า ฯ ให้สร้างพระระเบียงขึ้นพร้อม ๆ กับพระอุโบสถและหอพระมณเฑียรธรรมองค์เดิม แต่ไม่ปรากฏหลักฐานว่าสร้างขึ้นในปีใด ต่อมาใน พ.ศ. ๒๓๓๑ หอพระมณเฑียรธรรมองค์เดิมถูกไฟไหม้ จึงโปรดเกล้า ฯ ให้สร้างหอพระมณเฑียรธรรมขึ้นใหม่ โดยย้ายไปสร้างที่ด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือของพระอุโบสถ แล้วขยายพระระเบียงออกไปทางด้านทิศเหนือตามแนวที่ปรากฏในปัจจุบัน ฉะนั้นการสร้างพระระเบียงอาจจะสร้างขึ้นเป็น ๒ ครั้ง หรือสร้างครั้งเดียวพร้อม ๆ กับการขยายเขตวัดก็เป็นได้ ในการขยายพระระเบียงครั้งนี้ โปรดเกล้า ฯ ให้เขียนภาพจิตรกรรมฝาผนังเรื่องรามเกียรติ์โดยรอบพระระเบียง เริ่มต้นตั้งแต่ประตูด้านทิศเหนือที่ขยายใหม่ เวียนไปทางด้านทิศตะวันตก

          ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ ๓ เนื่องจากพระระเบียงชำรุดทรุดโทรม และภาพเขียนเรื่องรามเกียรติ์ลบเลือน จึงโปรดเกล้า ฯ ให้ซ่อมแซมพระระเบียง และเขียนภาพเรื่องรามเกียรติ์ใหม่หมด

          สมัยรัชกาลที่ ๔ เมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้า ฯ ให้สร้างพระพุทธปรางค์ปราสาทและพระศรีรัตนเจดีย์ ขึ้นทั้งด้านหน้าและด้านหลังของพระมณฑป พร้อมทั้งถมฐานทักษิณของพระมณฑป ขยายเป็นไพทีร่วมของอาคารทั้ง ๓ หลัง ในการขยายเป็นฐานไพทีครั้งนี้ ทำให้เป็นฐานที่มีขนาดใหญ่กินพื้นที่ยาวเลยไปจดพระระเบียงของเดิม ทั้งทางด้านทิศตะวันออกและทิศตะวันตก จึงโปรดเกล้า ฯ ให้ขยายระเบียงออกไป โดยด้านทิศตะวันออกได้โอบล้อมเอาพระปรางค์หน้าวัดไว้ในวงพระระเบียง ๒ องค์ ส่วนด้านทิศตะวันตกขยายไปในสนามหน้าวัด ในการขยายพระระเบียงครั้งนี้โปรดเกล้า ฯ ให้สร้างซุ้มประตูและพลับพลาเปลื้องเครื่องไว้ที่ซุ้มประตูที่ทำใหม่ทั้ง ๒ ด้าน ซุ้มประตูด้านทิศตะวันออกทำเป็นซุ้มยอดทองมงกุฎประดับกระเบื้องเคลือบ มีพลับพลาเปลื้องเครื่องพร้อมกับเกยอยู่ ๒ ด้าน ซุ้มประตูด้านทิศตะวันตกทำเป็นซุ้มประตูหลังคาจตุรมุข มีพลับพลาเปลื้องเครื่องพร้อมกับเกยอยู่ด้านเดียว นอกจากนี้ยังโปรดเกล้า ฯ ให้ประดับกระเบื้องตลอดพระระเบียง

          สมัยรัชกาลที่ ๕ เพื่อเตรียมงานสมโภชพระนครครบ ๑๐๐ ปี โปรดเกล้า ฯ ให้ซ่อมพระระเบียงและซุ้มประตูทางเข้าทั้งหมด ต่อจากที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่ได้ทรงมีพระราชดำริไว้ โดยโปรดเกล้า ฯ ให้สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงศ์ และสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ทรงแบ่งงานกับควบคุมการซ่อมพระระเบียงทั้งหมด ในการซ่อมครั้งนี้ได้เปลี่ยนกระเบื้องมุงหลังคา เปลี่ยนตัวไม้เครื่องบนที่ชำรุด ทำช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ใหม่แล้วลงรักปิดทองประดับกระจก ซ่อมหน้าบันและลงรักปิดทองประดับกระจก คันทวยที่ยังขาดอยู่ก็โปรดเกล้า ฯ ให้ทำเพิ่มเติมและซ่อมคันทวยของเก่าทั้งหมดพร้อมทั้งลงรักปิดทอง ซ่อมเพดานปิดทองฉลุลาย ปูพื้นหินอ่อนรอบพระระเบียง รวมทั้งซ่อมและปั้นบัวปลายเสาที่ยังค้างอยู่ให้สำเร็จบริบูรณ์

          ส่วนภาพจิตรกรรมฝาผนังซึ่งเป็นภาพรามเกียรติ์ที่เขียนขึ้นใหม่ในสมัยรัชกาลที่ ๓ ในรัชกาลที่ ๔ นี้ส่วนใดที่ชำรุดก็โปรดเกล้า ฯ ให้ลบออกเขียนใหม่หมด โดยมีพระอาจารย์ลอยวัดสุวรรณาราม เป็นแม่กองร่างด้านสมเด็จ ฯ เจ้าฟ้ากรมพระจักรพรรดิพงศ์ และพระอาจารย์แดงวัดหงส์รัตนาราม เป็นแม่กองร่างด้านสมเด็จ ฯ เจ้าฟ้ากรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช นอกจากนั้นยังโปรดเกล้า ฯ ให้บูรณะยักษ์ยืนประตูประดับกระเบื้องที่มีมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๓ พร้อมทั้งปั้นเพิ่มขึ้นอีก ๒ คู่ รวมเป็น ๖ คู่ด้วยกัน

          เพื่อเตรียมการฉลองพระนครครบ ๑๕๐ ปี ในสมัยรัชกาลที่ ๗ ได้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์สิ่งที่ชำรุดทั่วทั้งพระระเบียง โดยเฉพาะอย่างยิ่งได้มีการหล่อเชิงผนังเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กเพื่อป้องกันความชื้น ซึ่งเป็นการนำเอาเทคนิคการบูรณะแผนใหม่เข้ามาใช้ในประเทศไทย สร้างรั่วเหล็กกั้นภาพฝาผนังทั้งหมด และปรับพื้นปูศิลาใหม่

          ในรัชกาลปัจจุบัน พ.ศ. ๒๕๑๓ สำนักพระราชวังได้ดำเนินการซ่อมซุ้มประตูพระระเบียง พร้อมทั้งเขียนภาพลายรดน้ำและภาพทวารบาลที่ซุ้มประตู ซ่อมทาสีเพดานปิดทองฉลุลายใหม่ตลอดแนวพระระเบียง นอกจากนั้นได้ทำการปรับปรุงฝาผนังเพื่อป้องกันความชื้นด้วยเทคนิคแผนใหม่ เขียนภาพจิตรกรรมฝาผนังในบางช่วงที่ชำรุดขึ้นใหม่ และบูรณะบางภาพให้สมบูรณ์เหมือนของเดิม ในการนี้สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลออกค่าใช้จ่ายโดยเสด็จพระราชกุศล.

 
 
 ย้อนกลับ l หน้าถัดไป  

สิ่งสำคัญของวัด >>  พระอุโบสถ l หอพระมณเฑียรธรรม l พระมณฑป l พระเจดีย์ทอง l หอพระนาก
ศาลาราย l พระระเบียง l พระเศวตกุฎาคารวิหารยอด l พระอัษฎามหาเดีย์ l พระพุทธปรางค์ปราสาท
พระศรีรัตนเจดีย์ l ฐานไพที l หอระฆัง l หอพระคันธารราษฎร์ l หอพระราชพงศานุศร