logo1.gif (5457 bytes)

วัดพระเชตุพน (วัดโพธิ์ท่าเตียน)

๒  ถนนสนามไชย  แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร   กรุงเทพมหานคร ๑๐๒๐๐  โทร. ๐-๒๒๒๕-๙๕๙๕ 

[ Home ] [ ประวัติวัดโพธิ์ ] [ ภูมิศาสตร์ ] [ เขตพุทธาวาส ] [ เขตสังฆาวาส ] [ จารึกวัดโพธื์ ] [ สมุดเยี่ยม ] [ ภูมิสถาปัตย์ ]

ภูมิสถาปัตย์วัดโพธิ์
แม่แบบศิลปะการก่อสร้างแบบ
ไม้สิบสองของไทย

wpe7.gif (382575 bytes)

               ในการสถาปนาวัดพระเชตุพนขึ้นเป็นพระ
อารามหลวงคู่พระบรมมหาราชวังนั้น พระบาทสมเด็จ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงพระกรุณาโปรด เกล้าฯ ให้ใซ้ช่างฝีมือ มาก่อสร้าง เพื่อรวบรวมงานศิลป แบบไม้สิบสองไว้โดยเฉพาะ เรียกว่าเป็นผลงานระดับ ฝีมือครูจริง ๆ
               โดยเริ่มตั้งแต่กำแพงเขตพุทธาวาสเข้ามา ถึงสิ่งก่อ
สร้างต่าง ๆ ภายในเขตพุทธาวาส ไม่ว่าจะเป็นเจดีย์หมู่ เจดีย์
ราย จนกระทั่งพระระเบียงวิหารคต ล้วนแต่ สร้างด้วยศิลป แบบไม้สิบสองทั้งสิน
               ยกตัวอย่างเช่น ระเบียงพระวิหารคต ถือว่าเป็น
ศิลปกรรมชั้นครูอย่างแท้จริง เพราะแฝงกลเม็ดพิเศษ ในการ
วางแบบแปลนการก่อสร้างเอาไว้ คือถ้าเรามองจากภายนอก
ระเบียงเข้าไป จะเห็นเป็นมุมไม้สิบสอง ทั้งยังซ้อนกันอยู่
สองชั้นอีกด้วย
แต่ถ้ามองจากลานพระอุโบสถออกมา จะเห็น
เป็นรูปสี่เหลี่ยม ตามลักษณะลานพระอุโบสถ ไม่มีการย่อมุม
             พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ก็เคยมี
กระแสพระราชวิจารณ์   ถึงภูมิสถาปัตย์ของวัดพระเชตุพน
ด้วยควมชื่นชมโสมนัส ไว้ในหนังสือพระราชวิจารณ์ ว่าด้วย
ด้วยจดหมายความทรงจำ   ของพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวง
นรินทรเทวีว่า

           ... ที่แท้พระระเบียงวัดพระเชตุพนนี้ หาได้เป็นสองชั้น
รอบไม่ เพราะเหตุที่ลานพระอุโบสถข้างในเป็นสี่เหลี่ยม
ระเบียง จึงต้องเป็นสี่เหลี่ยมมีพระวิหารทิศกลางย่าน
พระระเบียงทั้งสี่ทิศ พระระเบียงที่ว่าเป็นสองชั้น พระระเบียง
ชั้นนอกหรือชั้นที่สองนั้น ไม่ได้หักมุมหุ้มพระระเบียงชั้นใน
แต่ย่อเข้ามาทั้งสองข้างชน พระวิหารทิศ  เพราะฉะนั้น
เมื่อดูภายนอกรอบพระระเบียงจึงเห็น เ
ป็นไม้สิบสอง
เป็นการช่างอย่างดี ซึ่งข้าพเจ้าพอใจเป็นอันมากได้ดูอยู่
เป็นนิจ  ไม่มีแห่งใดเหมือนเลย ...

        คำว่า”ไม้สิบสอง” เป็นชื่อเรียกงาน
สถาปัตยกรรมและศิลปกรรมในกระบวน
การช่างไทยชนิดหนึ่ง
            พจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน

ฉบับ พ.ศ. ๒๕๒๕ ให้ความหมายว่า
ไม้
สิบสองลักษณะของสถาปัตยกรรม
และศิลปกรรมไทย ที่ย่อมุม ถ้าย่อมุม
ละ ๒ เรียกว่าไม้แปด ย่อ
มุมละสาม เรียกว่า
ไม้สิบสอง เป็นต้น
           นังสืออ่านภาษาไทยสำรับรายวิชา
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ ของกระทรวงศึกษา
ธิการ ให้คำอธิบายพึ่มเติมว่า ไม้สิบสอง ชื่อแบบสถาปัตยกรรม ของไทย ซึ่งมีวิธี
ย่อมุมไม้ มุมละ
๓ หยัก สี่ ๔ มุม รวมเป็น
๑๒
หยัก และ เรียกชื่อสิ่งของตามวิธีนี้
เช่นเจดีย์ไม้ ๑๒ แต่ถ้าย่อมุมละ ๕ หยัก
ก็เรียกว่าไม้ ยี่สิบ
          
ศิลปไม้สิบสองเกือบจะเรีบกได้ว่า
เป็นแม่แบบของ สถาปัตยกรรมและ
ศิลปกรรม การย่อมุมไม้ของไทย
เท่าที่
ผู้เขียนเคยคลุกคลีกับงาน
ศิลปกรรมย่อ
มุมไม้มาตั้งแต่สมัยอยู่เมืองเพชรบุรี
ุ
สังเกตพบว่าไม่ว่าจะเป็นการสร้างโกษฐ์

ไม้ หรือเจดีย์ก็ตามโดยมากช่างพื้นบ้าน
จะนิยมสร้างแบบไม้สิบสองมากกว่า
ไม้แปดหรือยี่สิบเพราะมุมมองไม่เฉียบ
คมเท่าไม้สิบสอง
     
    สถาปัตยกรรมย่อมุมไม้สิบสองอีก
แห่งหนึ่ง ที่งามโดดเด่นคู่มากับวัดพระ
เชตุพน ก็เห็นจะได้แก่พระปรางค์วัดอรุณ

นั่นเอง

                     wpe1.gif (131639 bytes)
          ภาพกำแพงเขตพุทธาวาสและซุ้มประตู
ทรงมงกุฎ มีจำนวนทั้งหมด ๑๖ ซุ้ม ซึ่งเป็น
หนึ่งในศิลปย่อไม้สิบสองของวัดโพธิ์


                       

                       
(กลับหน้าแรก)

ขอขอบคุณทุกท่านที่เข้ามาเยี่ยมชม หากท่านประสงค์จะเยี่ยมชม web site อื่น ๆ ต่อไป เชิญได้ตามนี้ Chat ดังเมืองไทย Pantip.Com แหล่งรวม download
โปรแกรมฟรี
Sanook.Com  แหล่งรวม links ทั่วโลก Hunsa.Com เวบดังติดอันดับ Mthai.Com เวบชวัญใจวัยรุ่น Narak.Com & Headmaker.Com

 Last edited  11-11-2001 Copyrigh (C) 2001 Srimuang  home. All rights reserved