ประวัติอำเภอกุมภวาปี กุมภวาปีมีฐานะเป็นเมืองจัดตั้งขึ้นเมื่อใดไม่มีปรากฏหลักฐานแน่ชัดแต่จากตำนานพื้นเมืองเรื่อง"ผาแดงนางไอ่"เมืองกุมภวาปีมีมาตั้งแต่สมัยขอมยังมีอำนาจในจดินแดนนี้มีชือเมืองง่า"ชทีตานคร"หรือ"เพตจานนคร"ปกครองโดยเจ้องพญานาคที่ปลอมตัวขึ้นมาดูความงามของนางไอ่คำบุตราของพญาขอมบ้านเมืองจึงล่มจมลงกลายเปนหนองหานโดยปรากฏหลักฐานจนทุกวันนี้เช่นพระธาตุบ้านดียมและพระธาตุดอนแก้วเป็นต้นเมื่อถึงสมัยรัชกาลที่3ได้มีกลุ่มชนจากท้องที่ต่างๆเช่นกลุ่มของนายชาญนงเลาหมื่นประเสริฐ(ต้นตระกูล"ชาญนรา")และกลุ่มของมหาเสนา(ต้นตระกูล"ฮามไสย์)อพยมมาตั้งถิ่นฐานบริเวณนี้เนื่องจากอยู่ริมหนองน้ำใหญ่มีจระเข้ชุมจึงขนานนามว่า"กุมภวาปี"ซึ่งมาจากคำว่า"กุมภวาปี"แปลว่า"จระเข้"กับวาปี"แปลว่า"บึงหนองหรือห้วงน้ำ"เพื่อให้สอดคล้องกับลักษณะของภูมิประเทศจนกระทั่งในสมัยรัชกาลที่5แห่งกรุงรัตนโกสินทร์พระบรมฤทธิ์-ฤาชัยผู้ครองเมืองได้กราบบังคมทูลขอพระราชทานตั้งชื่อเมืองนี้เป็นทางการว่า"กุมภวาปี"นามนี้ซึ่งปรากฏหลักฐานตั้งแต่นั้นมาในปีพ.ศ.2450โปรดเกล้าฯให้กระทรวงมหาดไทยรวมเมืองกุมภวาปีหนองหานหนองบัวลำภูและบ้านหมากแข้งตั้งเป็นจังหวัดอุดรธานีขึ้นเมืองกุมภวาปีจึงมีฐานะเป็นอำเภอขึ้นตรงต่อจังหวัดอุดรธานีโดยเดิมตั้งชื่อที่ว่าการอำเภอกุมภวาปีที่บ้านน้ำฆ้องตำบลพันดอนซึ่งชาวบ้านยังนิยมเรียกว่า"เมืองเก่ง"จนทุกวันนี้โดยประสิทธิภาพสรรพกร(บุปผาสีหะไตร)เป็นนายอำเภอคนแรกต่อมาระหว่างพ.ศ.2468-2472ร.อ.อ.หลวงนิคมพรรณาเขต(เขียนสีหะอำไพ)นายอำเภอคนที่9ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอจากบ้านน้ำฆ้องมาตั้งขึ้นใหม่ที่บ้านดงเมืองตำบลตูมใต้(ตำบลกุมภวาปีในปัจจุบัน)โดยมีเหตุผล4ประการคือ
1. เพราะมีที่ตั้งเมืองเก่าเดิมเป็นที่ลุ่ม ถูกน้ำท่วมในฤดูหลากและขาดแคลนน้ำในฤดูแล้ง
2.เพราะที่ตั้งเมืองใหม่น้ำท่วมไม่ถึงประกอบกับตั้งอยู่ริมน้ำปาวจึงอุดมสมบูรณ์ตลอดปี
3. เพราะที่ตั้งแห่งใหม่(ดงเมือง) เป็นศูนย์กลางของทุกตำบล ทั้งเหมาะแก่การขยายแหล่งชุมชนใหม่ในอนาคต
4. เพื่อสร้างเมืองใหม่รับกับทางรถไฟที่จะสร้างใหม่แยกจากเมืองอุดรธานี ผ่านดงเมืองสู่สกลนครและนครพนม

 Thank you for sugguest